چهارشنبه ۱ آذر ۹۶

  • تاریخ: ۰۹/۱۰/۱۳۹۴
  • شناسه خبر: 6578
  • زمان:۰۶:۲۰

دهم دی ماه ؛ غروب دو ستاره پرفروغ آسمان فرهنگ و ادب خلخال

IMG_20151230_061623

 

خلخال با داشتن نخبگان و دانشمندان علمی و علمای برجسته به عنوان پایتخت تمدن و فرهنگ شرق آذربایجان محسوب می شود. تاريخ خلخال همواره تاريخي پرافتخار بوده و فرزندان خلخال در حوزه هاي مختلف براي اين مرز و بوم نقشی پررنگ داشته و دارند.

خلخال از نخبه خيزترین مناطق کشور بوده و بزرگان زیادی در عرصه های مختلف از این مناطق به پا خاسته و رشد و تعالی پيدا کرده اند.  ازحوزه علميه تا آکسفورد تا سوربن تا ميشيگان تا شيکاگو، از حوزه آموزش گرفته تا سياست، از ادبيات گرفته تا پزشکي و بي هوشي، از صنعت ، کارآفرینی تا تجارت خلخالی هایی هستند  که در دنيا شناخته شده هستند. ولی نسل کنونی خلخال با بسیاری از بزرگان خود نا آشنا هستند.

امروزه  استفاده از نام و آوازه مشاهیر، نخبگان و مفاخر قومی و ملی جهت استحکام بخشی هویتی و نیز ارتقائ جایگاه بین قومی یا بین المللی یکی از کانونهای توجه اهالی فرهنگ و حتی سیاسیون است.

ارج‌نهادن، شناساندن، و توسعه‌ی آوازه‌ی مشاهیر، از لحاظ روان‌شناختی موجب افزایش خودباوری قومی و ملی  می شود.  جهت این ارج‌گذاری و استفاده‌های مختلف از جایگاه مشاهیر، کارهای متنوعی از سوی اقوام و ملل انجام می‌گیرد که ابتدایی و البته یکی از مهم‌ترین شیوه‌ها، نام‌گذاری اماکن عمومی و فرهنگی به نام این بزرگان و مفاخر است.

اینک در آستانه دهم دی ماه سالروز فقدان دو ستاره پرفروغ آسمان فرهنگ و ادبیات خلخال هستیم ولی هنوز در خلخال هیچ تلاشی جهت شناساندن آنها انجام نمی شود.

امید است بعد از نامگذاری کتابخانه شماره دو خلخال بنام بزرگمرد مشروطیت ، سید عبدالرحیم خلخالی، دیگر امکان فرهنگی و عمومی هم بنام دیگر سروران و بزرگان و اندیشمندان نامگذاری شود.

 

ناصر دفتر روائی خلخالی

میرزا ابراهیم ناصر روایی، ملقب به ناصر دفتر  در سال ۱۲۵۳ هجری شمسی در مرکز شهرستان خلخال شهر هیرو متولد شد. پدرش مرحوم میرزا محمد حسن، مشهور به وزیر ملت و ملقب به سراج دفتر در دوره  صدرات امیر نظام ،ریاست دیوان استیفای خلخال را عهده دار بود و فرزندش با تربیت او بزرگ شد.

در۲۰ سالگی یعنی در سا ل ۱۲۷۳شمسی با پدرش به تبریز رفت  و مورد توجه امیر نظام قرار گرفت وامور منشی گری او راعهده دار بود. مدتی با پدرش در تبریز ماند و سپس به تهران رفت. بعد از هفت سال زندگی در تهران با امور دیوانی ورجال مملکتی آشنایی یافت .سپس به زادگاه خویش  هیرو بازگشت. میرزا ابراهیم بعد از بازگشت به خلخال و در چندین نوبت نیابت حکومت خلخال از طرف دولت به عهده او گذاشته شد.

با شروع انقلاب مشروطیت در کنار آزادیخواهان قرار گرفت و در بسط و گسترش انقلاب مشروطیت نقش فعالی ایفا  کرد. مرحوم روایی علاوه بر فعالیت های مطبوعاتی و اقدامات فرهنگی، در جریان هایی همچون ، نهضت جنگل ، جنبش ضد استبدادی مشروطیت ، شرارتهای یاغیان منطقه و…در مرکز و کانون فعالیت ،توجه و رهبری منطقه بود.

او از نویسندگان معروف آذربایجان و دارای فضل ، کمال، صاحب استعداد و قریحه بود و خطی زیبا داشت. زنده یاد ناصر روائی پس از سالها مجاهدت و فداکاری، در روز پنجشنبه دهم دیماه ۱۳۲۱ هجری شمسی در سن ۶۸ سالگی در خلخال فوت نمود . خلخال و آذربایجان یکی از ستارگان پرفروغ فرهنگی  را از دست دادند. فقدان ناصر دفتر، به عنوان یکی از اصیل‌ترین و مطلع‌ترین ادیبان جامعه فرهنگی منطقه، که در خلخال سکونت داشت چنان ضایعه‌ای بود که بسیاری از فرهنگیان منطقه در آیین‌های سوگواری وی، بیش از آنکه غم از دست دادن ناصر دفتر را لمس کنند، با معضل بی‌ناصری در سالهای آینده روبرو بودند. هنوز بعد از هفتاد سال از فقدان ناصد دفتر، کتاب خاطرات و اسناد ناصر دفتر به عنوان تنها سند برای مطالعه تاریخ منطقه می باشد.

” اهالی هروآباد آنروز را تعطیل و به نام قدردانی و تجلیل نام او با یک شور فوق العاده در تشییع جنازه او حاضر بودند. دبیرستان و دبستان خلخال نیز برای احساسات حق شناسی از زحمات فقید سعید روز یکشنبه ۱۳ دیماه را دو ساعت بعد از ظهر در مجلس فاتحه خوانی که در مسجد جامع هروآباد دائر بود شرکت کردند….”

 

بسیج خلخالی

محمد قلی نوروزی ( بسیج خلخالی) فرزند علی درتاریخ ۲۷ / ۱ / ۱۲۹۷ خورشیدی در هیرو خلخال چشم به جهان گشود . تحصیلات مقدماتی را در محضر حاج میرزاعبدالحسین الشریفی آغاز کرد و سپس در مدرسه ناصری به روش جدید دوره ابتدایی را به پایان رسانید. برای ادامه تحصیل به تهران مهاجرت و در مدرسه دارالفنون به ادامه تحصیل پرداخت . در محافل ادبی حضورفعال پیدا کرده از محضر اساتید و صاحب نظران نهایت بهره را نصیب خود گردانید.

وضع نابسامان اجتماعی و شرایط سخت اقتصادی که فقر را بر جامعه مستولی کرده بود روح و روان این شاعر جوان آزاده را تحت تاثیر قرار داد و موجب خلق اشعار و مقالات تند انتقادی گردید. در سن ۲۵ سالگی اشعارش که سران حکومت را مخاطب قرار داده بود منتشر گردید.

بسیج خلخالی به زادگاهش خلخال عشق می ورزید، و محرومیت هایی که ناشی از شرایط جغرافیایی وعدم رسیدگی های دولتی بود را به خوبی می شناخت و با جان و دل احساس می کرد. همواره در صدد بود تا بتواند برحسب وظیفه ای که حس می نمود در سرنوشت آن موثر باشد. وی در سال ۱۳۳۲ در دوره هیجدهم نامزد نمایندگی مجلس می شود و مبارزات انتخاباتی را از سال ۱۳۳۲ تا ۱۳۵۴ ادامه می دهد. علیرغم نا کامی ها و قبول زیانهای مادی و فشار های روحی از تصمیم خود برای رسیدن به مقصود منصرف نمی شود.

در سال ۱۳۵۴ که انتخابات دوره بیست و چهارم مجلس برگزار می گردید به دلیل تغییرات فضای سیاسی کشور ، با طرفداری هواداران و حامیانش توانست به نمایندگی خلخال انتخاب گردد. با وقوع انقلاب پس از سه سال نمایندگی از سمت خود استعفا می نماید.

در طول دوره نمایندگی توانست با وجود مشکلات، به قسمتی از خواسته ها و آرزوهایش جامه عمل بپوشاند.برای احداث راه ها، مدارس و درمانگاه های روستایی فعالیت های زیادی انجام داد. در طول زندگی خود همواره یار ویاور دوستان و همشهریانش بود و توانست طی سالیان متمادی شرایط استخدام صد ها تن از هم وطنانش را در سازمانهای دولتی و خصوصی فراهم آورد.

قریب ۲۵ سال تحمل مرارت و ناکامی ها وی را از ادامه فعالیت های ادبی غافل نکرد بلکه توانست در طول این مدت آثار بسیار با ارزش و منحصر به فردی را خلق نماید؛ کتاب نفیس «حماسه هیزم شکن» که در سال ۱۳۴۴ به چاپ رسید . در سال ۱۳۴۵ این کتاب از طرف دانشگاه تهران به عنوان نامزد جایزه ادبی نوبل معرفی می گردد. ولی در کمیته نوبل مورد بررسی قرار نگرفت .

بسیج خلخال این انسان آزاده و وطن پرست در سن ۷۷ سالگی در تاریخ ۱۰ / ۱۰ / ۱۳۷۴ در تهران رخ در نقاب خاک کشید و در قطعه ۳۸ بهشت زهرا مدفون است . روحش شاد و یادش گرامی باد.

تایماز نظمی


  • سید صداقت خلخالی - ۲۱/۰۴/۱۳۹۶ در ۲:۰۲ بعد از ظهر

    به پاس احترام به بزرگمرد علم و ادب ، سیاست کشور ، دانشمند فقید روانشاد جناب آقای سید عبدالرحیم خلخالی آزادی خواهی بی همتا ، دانشمندی بی ادعاء که سهم بسزایی در دفاع از حریم اسلام و زدودن دامن آن از خرافات و پیشرفت و تعالی کشور داشته ، و ما به خاطر عرق وطنی و همشهری بودن به وجود این شخصیت تاریخی که نهضت مشروطیت و بیداری جامعه ایرانی و توجه به قانون گرایی و علم و معرفت و عدالت و اداره جامعه ایرانی بر اساس علم و معرفت بشری بر خاسته از تفکر این سیاستمدار دانا و فرزانه و دوستان اوست ، افتخار می کنیم . در این رابطه لازم می دانم کتاب انیس الاعلام فی نصره الاسلام را که در رد آیین تحریف شده مسیحی و یهودی و اثبات حقانیت مکتب متعالی اسلام توسط جناب آقای مرحوم فخر الاسلام کتابت، و توسط سید عبدالرحیم خلخالی تلخیص و محشی گردیده است ، معرفی نمایم . این کتاب بسیار ارزشمند است برای مطالعه. امید است که نسل امروزی خاصه خطه زرخیز شهرستان خلخال با تاسی از بزرگان خودشان که مایه افتخار و مباهاتشان است در وادی علم و ادب و فضیلت گامی نهند و روزنه های جهل و نادانی را بگشایند . در ره عشق منه بی دلیل راه قدم که من به خویش نمودم صد اهتمام که نشد و در این وادی به هیچ وجه نا امید نشوند و این گفته حافظ را به یاد دادشته باشند که: در این چمن گل بی خار کس نچید آری چراغ مصطفوی با شرار بو الهبیست..

نام:

ایمیل:

نظر:

لطفا توجه داشته باشید: نظر شما پس از تایید توسط مدیر سایت نمایش داده خواهد شد و نیازی به ارسال مجدد نظر شما نیست